مقدمه: هدف از انجام این پژوهش، مقایسه جنسیتی اثربخشی درمان مبتنی بر دل بستگی در کاهش لغزش، عود، ولع و تداوم پرهیز در بیماران اختلال شخصیت مرزی وابسته به مواد بوده است. مواد و روش ها: پژوهش حاضر از نوع مداخله ای، با روش نیمه آزمایشی، طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه گواه و پیگیری سه ماهه انجام شد. جامعه آماری پژوهش همه افراد وابسته به مواد با اختلال شخصیت مرزی مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد سطح شهر کرمانشاه است که 40 نفر از این افراد (20 نفر تحت درمان دل بستگی و 20 نفر هم گروه گواه) به عنوان نمونه، با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای اندازه گیری مقیاس دل بستگی بزرگ سالان راس (RASS)، پرسشنامه اختلال شخصیت مرزی، مقیاس افکار اعتیاد مک مولین (MAT)، پرسشنامه محقق ساخته لغزش، عود، ولع و پرهیز و پروتکل درمان مبتنی بر دل بستگی (جهانبخش و همکاران، 1390) بود. تجزیه وتحلیل داده های به دست آمده با استفاده از نرم افزار SPSS vol. 23 و توسط آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیره، به منظور بررسی اختلاف میانگین میان گروه ها و جنسیت آزمودنی ها انجام شد. یافته های پژوهش: یافته نشان داد که میزان لغزش، عود، ولع و تداوم پرهیز در پس آزمون ها در دو گروه آزمایش و گواه تغییر داشته است و میزان عود در میان زنان و مردان تفاوت معناداری دارد که در مرحله ماندگاری نیز معنادار است؛ اما تفاوت لغزش، ولع و تداوم پرهیز در میان زنان و مردان معنادار نبوده است. بحث و نتیجه گیری: روش مداخله درمان مبتنی بر دل بستگی، در بهبود مصرف افراد دارای اختلال شخصیت مرزی تاثیرگذار بوده است و می تواند بر کاهش لغزش، عود، ولع و افزایش تداوم پرهیز تاثیر داشته باشد.

هدف از انجام این پژوهش مقایسه اثربخشی درمان دلبستگی با درمان انگیزشی در کاهش لغزش، عود، ولع و تداوم پرهیز مصرف مواد در بیماران اختلال شخصیت مرزی وابسته به مواد بوده است. این پژوهش مداخله ای با روش نیمه آزمایشی طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه گواه و پیگیری سه ماهه انجام شد. جامعه آماری کلیه افراد وابسته به مواد دارای اختلال شخصیت مرزی مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد شهر کرمانشاه که 60 نفر ازآنها به روش نمونه گیری در دسترس به عنوان نمونه انتخاب شدند. از پرسشنامه های دلبستگی بزرگسالان راس (RASS Adult Attachment, 1996)، اختلال شخصیت مرزی گشتاسبی اصل و همکاران (Gashtasbi asl et al., 2017)، مراحل آمادگی تغییر رفتار و انگیزش برای درمان پروین (Parvin, 2015)، افکار اعتیاد مک مولین (McMullen Addiction Thoughts, 1990)، پرسشنامه محقق ساخته عود، ولع، لغزش و پرهیز، پروتکل درمانی مداخله انگیزش مدل فرانظری تغییر (Motivational intervention of trans-theoretical model of change) (Procheska and Clemente, 1990) و پروتکل درمان دلبستگی (Jahanbakhsh et al., 2011) استفاده شد. داده ها توسط آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیره تحلیل شد. نتایج نشان داد درمان دلبستگی و درمان انگیزشی، میزان لغزش، عود و ولع بیماران را به طور معنی داری کاهش و تداوم پرهیز را افزایش می دهند (05/0P<). درمان دلبستگی و درمان انگیزشی بر میزان لغزش، عود، ولع و تداوم پرهیز بیماران در آزمون پیگیری ماندگاری داشته است (05/0P<). میزان تغییرات نمرات لغزش، عود، ولع و پرهیز افرادی که درمان دلبستگی را دریافت کرده اند بیشتر از افرادی که تحت درمان انگیزشی قرار گرفته اند، بوده است (05/0P<). درمان دلبستگی در مقایسه با درمان انگیزشی بر کاهش لغزش، عود، ولع و تداوم پرهیز مصرف مواد در بیماران تاثیر بیشتری دارد (05/0P<). نتایج نشان داد هر دو روش مداخله در بهبود مصرف افراد دارای اختلال شخصیت مرزی تأثیرگذار بودند. با این حال تأثیر درمان مبتنی بر درمان اعتیاد در افراد دارای اختلال شخصیت مرزی به شیوه درمان مبتنی بر دلبستگی موثرتر از درمان انگیزشی می باشد.

زمینه: شیوع روز افزون مصرف ماده محرک شیشه و درمان موثر اعتیاد به این ماده، یکی از دغدغه های اصلی متخصصین این حوزه است.هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر درمان شناختی رفتاری بر میزان پرهیز، وسوسه، عود و تغییر نگرش معتادین به شیشه است.روش: در این طرح شبه آزمایشی، 36 بیمار با تشخیص وابستگی به شیشه به صورت تصادفی در دو گروه آزمایشی و گواه قرار داده شدند. گروه آزمایش طی 12 جلسه دو ساعته به صورت انفرادی تحت درمان قرار گرفتند. آزمودنی های هر دو گروه توسط مصاحبه ساخت یافته شخصیت، پرسشنامه نگرش نسبت به مواد، قبل از شروع درمان (مرحله پایه)، جلسه ششم، دوازدهم و 90 روز پس از پایان درمان (پیگیری) مورد ارزیابی قرار گرفتند. از طریق خودسنجی در شروع هر جلسه درمانی دفعات لغزش، وسوسه و پرهیز سنجیده شد. گروه کنترل در این مدت درمان روان شناختی دریافت نکرد. داده ها به کمک آزمون t همبسته، تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر و تحلیل واریانس دو طرفه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: تفاوت معنادار بین میانگین ها در کلیه مراحل مداخله و بین مراحل خط پایه و پیگیری مشاهده شد و در آزمون فرضیه ها گروه آزمایشی پرهیز بیشتر، وسوسه و عود کمتر و تغییر نگرش نسبت به ماده محرک شیشه نشان دادند. پس فرضیه های تحقیق تایید شد.بحث و نتیجه گیری: میزان پرهیز، وسوسه، لغزش و عود و نگرش مثبت گروه آزمایشی نسبت به گروه کنترل در تمام مراحل مداخله پایین تر بود، پس رویکرد شناختی رفتاری در درمان اعتیاد به شیشه موثر است.

1هدف: پژوهش حاضر در جهت بررسی اثربخشی آموزش رویای شفاف بر سوگیری ­توجه و ولع­ مصرف در مصرف ­کنندگان مت­ آمفتامین در دوره پرهیز صورت گرفت. روش: پژوهش حاضر نیمه­-آزمایشی با طرح پیش ­آزمون-پس ­آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل تمامی ­مصرف­ کنندگان مت­ آمفتامین در حال ترک شهرتبریز بود که در نیمه اول سال 1402 به مراکز درمانی و بازتوانی اعتیاد مراجعه کردند. تعداد 36 نفر از این جامعه آماری به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه 18 نفره آزمایشی و 18 نفره کنترل جایگزین شدند. گروه آزمایش به تعداد 10 جلسه به مدت 3 هفته تحت مداخله آموزش رویای شفاف و گروه کنترل تحت لیست انتظار قرار گرفتند. برای جمع ­آوری اطلاعات در دو مرحله پیش ­آزمون و پس ­آزمون، از پرسش ­نامه­ های ولع ­مصرف و آزمایه پروب ­دات استفاده شد. داده­ های جمع­ آوری شده با استفاده از آزمون تحلیل کواریانس چندمتغیری تجزیه و تحلیل شدند. یافته­ ها: یافته ­ها حاکی از این بود که آموزش رویای شفاف بر کاهش سوگیری توجه و ولع مصرف در مصرف ­کنندگان مت­ آمفتامین در دوره پرهیز تاثیر معنی­ داری داشت. نتیجه­ گیری: این نتایج نشان می‏دهد که آموزش رؤیای شفاف می ‏تواند مداخله روان ­شناختی مفیدی برای بهبود پیامدهای درمان در مصرف ­کنندگان مت­ آمفتامین در حال ترک باشد.

هدف پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی روان درمانی مثبت نگر بر کاهش ولع مصرف و پیشگیری از عود معتادان به مواد افیونی انجام شد. روش این پژوهش از نوع مطالعات نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش شامل بیماران مرد معتاد به انواع مواد افیونی بستری برای ترک اعتیاد در بخش روان پزشکی بیمارستان شهید مدنی شهر خوی در پاییز سال 1397 بود. از این جامعه، نمونه ای به حجم 30 نفر به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و به تصادف در گروه های آزمایش و گواه جایگزین شدند. شرکت کنندگان در مراحل پیش آزمون و پس آزمون پرسش نامه های سنجش ولع مصرف لحظه ای مواد و پیش بینی عود یا بازگشت را تکمیل نمودند. گروه آزمایش طی 10 جلسه 90 دقیقه ای تحت آموزش های روان درمانی مثبت نگر قرار گرفتند. یافته ها نتایج نشان داد روان درمانی مثبت نگر منجر به تفاوت معنادار بین گروه ها در ولع مصرف لحظه ای (0/800=2h)، و پیش بینی عود (0/622=2h)، معتادان به مواد افیونی شده است. نتیجه گیری می توان گفت: روان درمانی مثبت نگر بر کاهش ولع مصرف و پیشگیری از عود در معتادان به مواد افیونی موثر بوده و منجر به کاهش میانگین نمرات شرکت کنندگان گروه آزمایش در ولع مصرف لحظه ای و پیشگیری از عود نسبت به گروه گواه شده است.

هدف: با همه تلاش هایی که درزمینه ترک اعتیاد صورت می گیرد آمار فراوان عود مصرف مواد درنتیجه تجربه ولع پس از ترک مواد نگران کننده است. هدف از انجام این پژوهش، بررسی تاثیر مصاحبه انگیزشی بر کاهش ولع و عود مصرف در بیماران تحت درمان با متادون بود.روش: روش پژوهش شبه آزمایشی از نوع پیش آزمون-پس آزمون با گروه گواه بود. از تعداد 60 بیمار در مرکز درمانی ترک اعتیاد، تعداد 30 نفر انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه 15 نفری آزمایش و گواه گمارده شدند. هر دو گروه پرسشنامه های ولع مصرف و عود (پیگیری شش ماهه) را تکمیل کردند.یافته ها: یافته ها نشان داد که فرضیه های پژوهش در مورد اثربخشی مصاحبه انگیزشی بر کاهش ولع و عود مصرف تائید شد و میان گروه آزمایش که مصاحبه انگیزشی و دارودرمانی دریافت کرده بودند و گروه گواه که تنها دارودرمانی متادون را دریافت کرده بودند تفاوت وجود داشت.نتیجه گیری: این یافته ها می تواند متخصصین را در جهت استفاده از درمان های روان شناختی در کنار دارودرمانی در زمینه اعتیاد یاری دهد.

هدف: پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی هیپنوتیزم درمانی بر پیشگیری از عود، کاهش تکانشگری و ولع در افراد ترک کننده مواد محرک صورت گرفت.روش: در یک طرح نیمه آزمایشی گروهی 40 نفری با تشخیص وابستگی به مواد محرک که مرحله سم زدایی را به پایان رسانده بودند و گروه گواه که به مراکز ترک اعتیاد مراجعه کرده بودند به صورت نمونه گیری در دسترس در دو گروه آزمایشی و گواه گمارده شدند. گروه آزمایشی 5 جلسه 45 دقیقه ای به صورت گروهی تحت آموزش هیپنوتراپی قرار گرفتند. افراد از طریق آزمایش مرفین، مقیاس تکانشگری ارنست بارت و مقیاس ولع مصرف مواد قبل از شروع درمان و پس از پایان درمان گروهی مورد ارزیابی قرار گرفتند.گروه گواه هیچ آموزشی دریافت نکرد و در انتظار درمان بودند.یافته ها: نتایج نشان داد که آموزش هیپنوتراپی در پیشگیری از عود، کاهش تکانشگری و ولع مصرف مواد موثر بود.نتیجه گیری: آموزش هیپنوتراپی را می توان به عنوان درمان جایگزین در کنار سایر مداخلات روان شناختی در درمان وابستگی به مواد محرک مورد استفاده قرار داد.

هدف: هدف پژوهش مقایسه توانمندی خانواده در افراد تداوم دهنده درمان نگهدارنده و افراد دارای عود مجدد در بین معتادان به مواد مخدر شهر تبریز بود.روش: روش پژوهش از نوع علی–مقایسه ای بود. بدین منظور، نمونه ای 150 نفری (شامل 75 نفر بدون بازگشت و 75 نفر دارای عود مجدد) از بین مراجعان کمپ های ترک اعتیاد به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و از خانواده شان خواسته شد پرسش نامه توانمندسازی خانواده کورن و همکاران را تکمیل کنند.یافته ها: نتایج نشان داد که دو گروه از نظر نمره کل توانمندی خانواده و سطوح توانمندی (خانواده در ارتباط با فرد معتاد، ارتباط با سیستم های خدماتی و سطح اجتماعی) متفاوت هستند (p<0.05) و خانواده های افراد تداوم دهنده درمان نگهدارنده از توانمندی بالاتری برخوردار بودند.نتیجه گیری: یافته ها می توانند به طور تلویحی نقش توانمندی خانواده درمدیریت درمان پیشگیری از عود مجدد اعتیاد را تائید کنند.

اهداف: سوءمصرف مواد هزینه های بسیاری را برای افراد و جامعه تحمیل می کند و منجر به پریشانی بالینی قابل توجه در افراد می شود. یکی از پرمصرف ترین مواد مخدر در سال های اخیر، متامفتامین است. یکی از چالش های مهم افراد دارای اختلال مصرف مواد، عود یا بازگشت مصرف است. هدف پژوهش حاضر تعیین نقش خودکارآمدی ترک، ولع مصرف و سوگیری توجه در پیش بینی عود افراد مبتلا به سوءمصرف متامفتامین است. مواد و روش ها: این پژوهش توصیفی-همبستگی است در تمامی افراد مبتلا به اختلال سوء مصرف مواد (متامفتامین) که به مراکز ترک اعتیاد شهر اردبیل در فاصله زمانی مهرماه تا بهمن ماه سال 1398 مراجعه کرده بودند، انجام شد. تعداد 172 نفر از این افراد به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از آزمون دات پروب مک لود، مقیاس کوتاه ولع مصرف مواد، پرسش نامه پیش بینی عود رایت و پرسش نامه خودکارآمدی ترک اعتیاد برامسون استفاده شد. داده ها از طریق ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون گام به گام در قالب نرم افزار SPSS 21 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته ها: نتایج نشان داد که ولع مصرف و سوگیری توجه با عود ارتباط مثبت معنادار و خودکارآمدی ترک با عود ارتباط منفی معناداری داشت (0/01>p). همچنین نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که خودکارآمدی ترک همراه با مولفه ها 22 درصد، ولع مصرف 24 درصد و سوگیری توجه 13 درصد از تغییرات عود را توانستند پیش بینی کنند (0/01>p). نتیجه گیری: خودکارآمدی ترک، ولع مصرف و سوگیری توجه در پیش بینی عود افراد مصرف کننده متامفتامین نقش مهمی دارند و از نتایج پژوهش حاضر در پیشگیری و درمان افراد مبتلا به اختلال سوءمصرف مواد می توان استفاده کرد.

مقدمه: اختلال مصرف مواد در زنان روبه افزایش است، درمقابل قطع درمان و شکست درمانی درآنها نرخ بالایی دارد و شناخت علل اختصاصی عود زنان ضروری به نظر می رسد. بنابراین هدف پژوهش شناسایی عوامل موثر بر عود مصرف مواد مبتنی بر موقعیتهای پرخطر در زنان ایرانی مبتلا به اختلال مصرف موادافیونی است. روش کار: رویکرد پژوهش کیفی و ازنوع تحلیل مضمون است. بااستفاده از نمونه گیری هدفمند و ازطریق مصاحبه نیمه ساختاریافته و بحثهای گروهی کانونی اطلاعات جمع آوری شدند. نمونه گیری به صورت نظری تا اشباع داده ها ادامه یافت. 25 مصاحبه انفرادی 30 تا 90 دقیقه ای و 2گروه کانونی 15 نفره 105 و 120 دقیقه ای انجام شده و داده ها به اشباع رسیدند. تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل مضمون(استرلینگ) صورت گرفت. برای سنجش پایایی از کدگذاری مجدد و روش هولستی استفاده شد و روایی ازطریق روایی محتوایی محاسبه شد. 4 بار لغزش، درپژوهش مشارکت داشتند. در نتایج پژوهش / یافته ها: 55 نفر زن مبتلا به اختلال مصرف مواد افیونی با میانگین 5 مجموعا 6 تم سازمان دهنده شامل حالتهای هیجانی منفی بین فردی، تضادهای بین فردی، عوامل اجتماعی و محیطی، حالتهای هیجانی مثبت، کنارآمدن و پیامد انتظارات و 73 تم پایه شناسایی و دسته بندی شدند. نتیجه گیری: موقعیتهای پرخطر می توانند زمینه ساز لغزش، عود و به عبارتی شکست در درمان باشند، اما خبر خوب این است که می توان از وقوع این موقعیتها پیشگیری کرد. شناسایی موقعیتهای پرخطر در زنان مبتلا به اختلال مصرف مواد افیونی، علاوه بر افزایش دانش در این زمینه می تواند زمینه ساز مداخلات درمانی پیشگیرانه اختصاصی در این گروه باشد.